İkinci el test sürüşünde kırmızı ışıkta durduğunuzda motorun stop etmediğini fark edip satıcıya sorduğunuzda klasik yanıt hazırdır: 'Klima açıktı o yüzden durmadı' veya 'Hava biraz soğuktu devreye girmedi.' Oysa gerçek çoğu zaman 8.000 – 15.000 TL maliyeti olan EFB veya AGM akünün ömrünü tamamlamış olması veya akü yönetim beyninin (BMS) şarjı kesmesidir. Modern araçlarda start-stop arızalarının teknik teşhisi.

Start-Stop Sistemi Hangi Şartlarda Devreye Girer?

Start-stop sistemi basit bir marş motoru algoritması değildir. Gövde Kontrol Modülü (BCM) ve Akü Yönetim Sensörü (IBS), motoru durdurmadan önce 30'a yakın parametreyi milisaniyeler içinde kontrol eder. Bu parametrelerin en başında akünün şarj seviyesi (SoC – State of Charge) ve sağlık durumu (SoH – State of Health) gelir. Akü sağlığı %75'in altına düştüğünde araç kendini korumaya alarak start-stop özelliğini kalıcı olarak askıya alır.

Akü Şarj Durumu ve Voltaj Eşik Değeri

Motor kapalıyken akü voltajı 12.4 Voltun altına düşüyorsa, sistem bir sonraki marşta motorun çalışmayabileceği riskini hesaplayarak motoru stop ettirmez. Ayrıca direksiyon açısı, klima kompresör yükü ve DPF rejenerasyonu gibi faktörler de sistemi bekletir.

Standart Sulu Akü Tuzağı: EFB / AGM Yerine Takılan Yanlış Aküler

İkinci el pazarında sıkça karşılaştığımız bir hile: Pahalı AGM/EFB aküsü biten satıcı, aracı elden çıkarmadan önce yarı fiyatına sıradan kurşun-asit sulu akü takar. Bu sıradan akü start-stop'un yoğun şarj-deşarj döngüsüne dayanamaz; 2-3 ay içinde şişerek patlama ve asit akıtma riski doğurur.

Dijital Akü Yük Test Cihazı ile CCA Ölçümü

Sıradan bir avometre ile akünün kutup başlarına dokunup '12.6 Volt var, akü sağlam' demek ekspertiz değildir. 12.6 Volt gösteren bir akü, marşa basıldığı anda iç direnci çöktüğü için voltajı 8 Volta düşürebilir ve marş basmayabilir. Bu yüzden ekspertizde akü yükleme testi şarttır.

CCA (Cold Cranking Amps – Soğuk Marş Amperi) Testi

Akü test cihazımız akünün etiketinde yazan CCA değerine göre (örneğin 680A, 720A, 800A) cihaza yükleme simülasyonu uygular. Cihaz, akünün kurşun plakalarındaki sülfatlaşmayı ve iç direnç (milliOhm) kaybını ölçerek gerçek marş gücünü hesaplar.

Alternatör (Şarj Dinamosu) ve Konjektör Voltaj Dalgalanması

Motor çalışırken şarj dinamosunun aküye gönderdiği voltaj 13.8V ile 14.6V arasında stabil olmalıdır. 15 Voltun üzerindeki aşırı şarj aküyü kaynatıp araç beyinlerini yakabilir; 13 Voltun altındaki yetersiz şarj ise aküyü sürekli aç bırakır.

Akü Değişimi Sonrası Yapılması Zorunlu Beyin Kodlaması

Modern BMW, Mercedes, VAG ve Ford grubu araçlarda yeni akü takıldığında Akü Yönetim Modülüne (BMS) diyagnostik cihazla 'Yeni Akü Tanıtımı' (Battery Adaptation) yapılmalıdır. Eski bitik akünün yüksek şarj grafiğini hafızasında tutan beyin, yeni aküye de gereksiz yüksek akım basarak yeni akünün ömrünü yarı yarıya kısaltabilir.

Ekspertiz Raporunda Akü Puanlaması

Raporumuzda akünün kalan ömrü yüzde (%) olarak, CCA marş gücü ve alternatör şarj durumu açıkça belirtilir. Alıcı, satın alacağı aracın akü masrafını önceden bilerek pazarlık masasına oturur.

Gizli Elektrik Kaçağı (Parazit Akım) Şüphesi

Araç stop edildikten ve kilitlendikten sonra aküden 0.05 Amperin üzerinde akım çeken sonradan takılma sahte multimedya veya alarm sistemleri aküyü sabaha kadar bitirebilir; bu durum da testlerimizde incelenir.

IBS (Akıllı Akü Sensörü) Arızaları ve Şarj Hataları

Akü eksi kutup başına entegre edilen IBS sensörü, aküye giren ve çıkan akımı amper/saniye hassasiyetinde ölçen mikroişlemcili bir sensördür. Bu sensör kaza veya akü takviyesi (takviye kablosunun ters bağlanması) sırasında kolaylıkla yanabilir.

Ters Kutup Bağlantısı ve Yanık Diyotlar

Başka bir araçtan takviye yapılırken artı-eksi kutuplar bir anlığına bile ters değdirilse IBS sensörü ve alternatör diyot tablası kavrulur. Bu hasar ekranda akü arızası yakmasa bile akünün şarj tutmamasına sebep olur.

Start-Stop İptal Düğmesinin Mekanik Durumu

Bazı araç sahipleri start-stop sistemini sevmediği için konsoldaki tuşu lehimle veya araya modül takarak kalıcı olarak devre dışı bırakır; ekspertizde sistemin fabrikasyon orijinal çalışma durumu kontrol edilir.